روش های اطفای حریق

اطفای حریق

منظور از اطفای حریق مجموعه اقداماتی است که برای مقابله با آتش بوسیله خاموش کردن، کنترل و یا هدایت آتش‌های ناخواسته انجام می‌گیرد.

اهداف اطفای حریق حفاظت از سلامت افراد، جلوگیری از آسیب به اموال و حفاظت از محیط زیست است.

انواع سیستم های اطفای حریق :

با توجه به کلاسه بندی حریق ها به منظور اطفای آن ها، خاموش کننده های متفاوتی به شرح ذیل با توجه به ویژگی و قابلیتشان طراحی و تولید شده است:

  • خاموش کننده آب و گاز
  • خاموش کننده پودی
  • خاموش کننده دی اکسید کربن
  • خاموش کننده حاوی ترکیبات هالوژنه
  • خاموش کننده های حاوی کف

روش‌های اطفای حریق :

برای مقابله با آتش باید یکی یا بیشتر از عوامل اصلی مثلث آتش یعنی هوا، ماده سوختنی و یا حرارت را کنترل کرد که البته امروزه مثلث حریق به منشور حریق تبدیل شده است چرا که یک ضلع چهارم یعنی واکنش های شیمیایی به آن اضافه شده است که منجر به ایجاد حریق می گردند.

همچنین می‌توان آتش‌نشانی و یا اطفاء حریق را به دو گروه دستی و اتوماتیک تقسیم کرد؛ که در نوع اول یعنی دستی، عملیات اطفای حریق به صورت دستی و توسط افراد و یا آتش نشانان صورت می‌پذیرد

کپسول CO2

کپسول اطفای حریق آب

کپسول فوم

و در نوع دوم یعنی اطفاء حریق اتوماتیک، این عملیات به صورت خودکار و بدون حضور عوامل انسانی صورت می‌پذیرد.

    • اطفای حریق دستی :

      اطفای حریق دستی به تجهیزات گفته می شود که معمولا توسط یک فرد متخصص و یا آتش نشان بکار گرفته می شود و جهت فرمان از عوان انسانی استفاده میشود. نمونه اطفا حریق های دستی کپسول های آتش نشانی می باشد که معمولا در هر خانه و یا مکانی مشاهده می گردد. این کپسول های انواع مختلف دارند که بر اساس نوع و یا کلاس حریقی که می توانند خاموش کنند تقسیم بندی می شود. انواع سیستم های اطفای حریق دستی و یا به اصطلاح عامیانه خاموش کننده های دستی به شرح ذیل تقسیم بندی میشوند :

      • خاموش کننده های پودری ( پودر خشک شیمیایی )
      • خاموش کننده های پودری ( پودر تر شیمیایی )
      • خاموش کننده های پودری ( پودر خشک )
      • خاموش کننده های دی اکسید کربن
      • خاموش کننده های حاوی ترکیبات هالوژنه
      • خاموش کننده های حاوی کف

      این خاموش کننده ها دارای رنگ های متفاوتی بر روی بدنه می باشند که استاندارد بین المللی رنگ بدنه بصورت ذیل دسته بندی میشود:

      قرمز : آب ، کرم : کف ، آبی : پودر ، سیاه : دی اکسید کربن و سبز مربوط به خاموش کننده های هالن می باشد.

      اطفای حریق دستی

      اطفای حریق اتوماتیک :

      سیستم های اتوماتیک اطفاء به چند دسته تقسیم می شوند:

      ۱ -Wet pip

      ۲ -Dry pipe

      ۳ -Alternate

      ۴ -Pre action

      ۵ -Deluge system

      ۶ -Halon system

      ۷-Foam system

 

    • سیستمکفFoam

      دراین نوع کف عامل اصلی  اطفاءمی باشد که در کارگاه های رنگ، مواد نفتی و غیرهاستفاده می شود.

      اطفای حریق کف

      گازهالون Halon :

      دراین نوع گازهای هالون جهت اطفاء استفاده شده و معمولا درسالن های کنترل و فضاهای پاک یا به اصلاح clean room  مورد استفاده می باشند.

اکنون به علت مضر بودن گاز هالون برای لایه ازن طبق پروتکل مونترالاز گاز آرگونیت، fm200 و یا پایروژن ایروسل بعنوان جایگزین این گاز استفاده می شود.

اطفای حریق هالون

اطفای حریق هالون

سیستم اطفای حریق آیروسل (Aerosol) :

سیستم های اطفاء حریق آیروسل (Aerosol) یاDSPA توسعه یافته اند تا جایگزین سیستم های هالون گردند که در اصل در کاربردهای دریایی، اتاقهایIT و غیره کاربرد داشتند. سیستم های اطفای حریق آیروسل را به صورت الکتریکی، گرمایی و دستی می توان فعال کرد. این سیستم بر روی لایه اوزون اثرگذار نبوده و باعث افزایش فشار در محیطی ای که در آن فعال شده است نمی شود.

این فرایند متکی بر مواد جامد با انرژی بالا در زمان فعال شدن می باشد که با هم در یک فضای عادی به ارمغان آورد. این سیستم می تواند برای حریق های نوعA وB وC وF استفاده شود و در حریق های اولیه و توسعه یافته هم با موفقیت اطفاء را انجام می دهد.

اطفای حریق پایروژن ایروسل

اطفای حریق پایروژن ایروسل

سیستم اطفای حریقNovec 1230 :

سیستم اطفاء حریقNovec 1230 بسیار کارآمد بوده و برای خطرات خاص ایده آل می باشد. اطفاء از طریق خاصیت خنک کنندگی آن صورت می پذیرد. مایع Novec 1230 به صورت گاز عمل می کند؛ با این حال در دمای اتاق مایع می باشد. مایع Novec 1230 دارای پتانسیل تخریب لایه اوزون صفر و طول عمر جوی بسیار پایین در حدود ۳ تا ۵ روز می باشد. همچنینNovec دارای بالاترین حاشیه ایمنی جهت استفاده در محیط های اشغال شده (در حال بهره برداری) می باشد.

روشی که Novec استفاده می کند بوجود آوردن سطح خاموش کنندگی بین ۱۰ ثانیه و با جذب حرارت از آتش بجای تخلیه اکسیژن از محیط (مشابه آنچه که در سایر سیستم های اطفای گازی اتفاق می افتد) است.

امروزه سیستم اطفای حریق Novec 1230 مقررات زیست محیطی را برآورده می کند. سطح غلظت Novec بسیار پایین تر از سطح تاثر گذار جانبی غیر قابل مشاهده آن است. Novec وسیعترین حاشیه ایمنی نسبت به هر جایگزین با دوام هالون را که در فروشگاه ها موجود می باشد را ارائه می دهد.

محیط هایی که توسط سیستم اطفای حریقNovec 1230 محافظت می شوند شامل:

• اتاق های سوئیچ مخابرات

• اتاق های کامپیوتری و کنترل الکترونیکی

• سالن های تست موتورها (Engine Test Cell Areas)

• مراکز داده (Data Centres)

اطفا حریق novec

اطفا حریق ۱۲۳۰ novec

سیستم اطفای حریق FM200 :

سیستم ( FM200 (HFC227ea از نظر شیمیایی به صورت Hepta fluoro propane شناخته می شود و گازی بی رنگ است که به صورت مایع تحت فشار جهت نگهداری ذخیره می شود. این نوع از سیستم حفاظت از آتش دارای پتانسیل تخریب لایه ازون صفر بوده و برای استفاده در محیط های تحت بهره برداری مناسب می باشد.

عملکردFM200 به صورت جذب حرارت از شعله و سوخت و کاهش دما تا جایی که شعله نمی تواند تنفس کند (روشن بماند) و بدین ترتیب حریق را خاموش می کند. FM200 به سرعت استقرار پیدا کرده، تمیز بوده و پس مانده روغنی، ذرات و آبی پس از اطفاء از خود به جای نمی گذارد.

سیستم اطفای FM200 در کمتر از ۱۰ ثانیه به سطح خاموش کنندگی حریق می رسد و آتش های قابل احتراق، الکتریکی و مایعات قابل اشتعال را قبل از اینکه منجر به صدمات قابل ملاحظه ای بشود مهار می کند. وقتی که حریق به سرعت اطفاء شود به معنی صدمات و هزینه های بازسازی کمتر می باشد. این همچنین به معنای کمترین خرابی و اختلال در کسب و کار است.

FM200 جهت حفاظت از مناطق خطرناک، بحرانی و دارایی های با ارزش به صورت فوری قابل دسترسی می باشد. همچنین جهت حفاظت از تجهیزات مخابراتی و الکترونیکی و اکثر مایعات و گازهای قابل احتراق موثر می باشد.

مناطقی که از سیستم اطفایFM200 جهت حفاظت می توان استفاده کرد به شرح ذیل می باشد:

• اتاق های پردازش داده های الکترونیکی

• خزانه بانک

• مراکز سوئیچ مخابراتی

• اتاق های کنترل

• محل های نگهداری مایعات قابل اشتعال

• ترانسفورماتور و اتاق سوئیچ

اطفای حریق fm200

سیستم اطفاء حریق باInergen :

Inergen یک سیستم اطفای حریق دوست دار محیط زیست با سرعت پاسخ دهی بالا می باشد. اینرجن (Inergen) شامل ۵۲% نیتروژن، ۴۰% آرگون و ۸% دی اکسید کربن می باشد. هدف اصلی سیستم Inergen حفاظت از جان و اموال و محیط زیست می باشد.

همچنین با توجه به اینکه inergen یک سیستم غیر خورنده بوده و مواد تجزیه پذیر در آتش را تشکیل نمی دهد، تاثیری (تاثیر مخرب) بر روی تجهیزات الکتریکی یا دستگاه ها ندارد.

 Inergen آتش را با کاهش اکسیژن محیط به زیر ۱۵% خاموش می کند. این درصد نقطه ای است که بیشتر مواد قابل احتراق دیگر قادر به سوختن نمی باشند.

به طور همزمان دی اکسیدکربن موجود در سیستم Inergen، جذب اکسیژن توسط بدن انسان را تحریک می کند. بنابراین، این فرآیند هر فردی که در محیط خطر با سطح اکسیژن پایین به دام افتاده باشد را محافظت می کند. در طول ۱۰ ثانیه اول تخلیه گاز سیستم Inergen، سطح اکسیژن به قدری کاهش پیدا می کند که رشد حریق متوقف می شود.

همانطور که سطح اکسیژن محیط افت می کند، اندازه و شدت آتش نیز به قدری کاهش پیدا می کند که حریق به سرعت خاموش می شود.

برای سیستم های اتوماتیک، سیستم اطفای اینرجن (Inergen) می تواند توسط تجهیزات کنترلی و آشکارسازی حریق فعال شود. همچنین در صورت نیاز امکان فعال سازی دستی (غیر اتوماتیک) این سیستم نیز وجود دارد.

محیط هایی که می توان از سیستم اطفایInergen استفاده کرد.

• مراکز داده (دیتا سنترها)

• سوئیت های کامپیوتری (Computer Suites)

• اتاقUPS

• نواحی و اتاقهای مخابراتی (Telecommunication Areas)

• مناطق ذخیره سازی نوار (Tape Storage Areas)

• اتاق تابلو (Switchgear Rooms)

• خزانه

• نواحی تجهیزات فرایندی (Process Equipment Areas)

اطفای حریق inergent

سیستم F&G (آشکارسازی آتش و گاز) :

سیستم های F&G و یا Fire and Gas Detection System اغلب در پروژه های بسیار حساس و پیشرفته صنعتی به کار می روند. اینگونه سیستم ها با توجه به نوع برند دارای قابلیت های ویژه و پیشرفته ای جهت اتصال به انواع دتکتورها گاز و شعله و… می باشند. سیستم های F&G به علت هزینه های بسیار بالای آن، اصولا جهت استفاده در پروژه های ساختمانی کاربردی ندارند و اغلب در پروژه های صنعتی نظیر پتروشیمی ها، پالایشگاه ها، نیروگاه ها، کارخانجات صنعتی و… استفاده می شوند.

از مزایای استفاده از سیستم هایF&G می توان به موارد زیر اشاره کرد:

به علت حساسیت فوق العاده بالای پروژه ها و مناطق تحت حفاظت، اغلب این سیستم ها دارای استانداردهای سطح بالای جهانی نظیرUL, FM, LPCB, Atex, SIL و… می باشند.

در برخی از این سیستم ها امکان اتصال تجهیزات سیستم های اعلام حریق آدرس پذیر نیز وجود دارد.

در برخی از این سیستم ها امکان اتصال تجهیزات سیستم های اعلام حریق کانونشنال نیز وجود دارد.

برخی از اینگونه سیستم ها را می توان جهت کنترل سیستم های اطفاء حریق نیز به کار برد.

امکان نمایش آنلاین میزان گازهای سمی و قابل انفجار بر رو کنترل پنل (بر حسبLEL و یاPPM)

امکان اتصال برخی از سیستم هایF&G به سیستم هایDCS, SCADA, ESD, DCS, PLC و… از طریق پروتکل های ارتباطی استاندارد نظیر Mod bus وجود دارد.

برنامه ریزی کنترل پنل های F&G و نوشتن توابع منطقی و کنترلی (Cause & Effect) پیچیده

امکان اتصال به سیستم کامپیوتر و مانیتورینگ آنلاین و ثبت لحظه ای وقایع

برخی از کنترل پنل های F&G به صورت ماژولار بوده و بر حسب نیاز می توان ماژول های مورد نیاز را خریداری، نصب و استفاده کرد.

اطفای حریق f&g

سیستمسیلآبی Deluge:

این نوع درمحل هایی است که سرعت حرکت حریق زیاد باشد. در این نوع آب افشان (Sprinkler ) فقط دارای یک نازل می باشند ودارای هد مشترک درهنگام عملکرد ازتمامی نازل ها آب خارج شده و عمل اطفاء صورت می پذیرد.

عامل عملکرد سیستم  اطفاء، عمل نمودن دتکتور حرارتی و یا شستی اعلام حریق می باشد.

سیستمتر Wet pip:

دراین سیستم آب با فشار مشخص در تمامی لوله ها وجودداشته و تا سر آب افشان با فشار ثابت می باشد.

درهنگام عملکرد هر اسپرینکلر آب از آن جاری می شود. سرعت بالا ، قابلیت اطمینان زیاد و عدم تاخیر در اطفاء ازمحاسن آن می باشد.

ازمعایب :امکان یخ زدگی،خروج آب به علت شکستن ناخواسته آب افشان وخوردگی لوله ها، امکان گرفتگی مجاری به علت وجود مواد معلق در آب.

سیستم خشک Dry pipe:

دراین سیستم آب تاپشت یک چک والو یا کنترل والو وجود دارد. سیستم بعد از این والو ،هدر مشترک و آب افشان هامی باشند که در این قسمت هوای با فشار بالا (بالاتراز فشارآب) وجود داشته وبدین علت امکان حرکت آب به داخل هدر و آب افشان وجود ندارد.

در هنگامی که هر یک از آب افشان ها فعال شوند ، گاز ازت از قسمت خشک خارج می شود،دراین هنگام چک والو به علت تغییر فشار باز می شود و یا اگر کنترل والو وجود دارد از یک پرشر سوئیچ فرمان گرفته و باز می شود و آب به داخل هدر مشترک جاری شده و از آب افشان عمل نموده خارج می شود .

این نوع سیستم احتیاج به کمپرسور هوا یا Pressure switchداشته و به علت عدم وجود آب در هدر مشترک،امکان یخ زدگی آن در زمستان وجود ندارد .

ولی سرعت عملکرد آن نسبت به Wet Pipeکمتراست زیرا تمامی هوا بایستی ازسیستم خارج و آب به جای آن واردشود.

در این سیستم تجهیزات جانبی مثل پمپ هوا یا گاز ازت، پرشر سوئیچ و….موردنیاز می باشد.

درهنگام عملکردآب افشان، کمپرسور هوا (یا گاز ) از کار افتاده وچک والو یا کنترل والو فرمان بازشدن می گیرد.

اطفا حریق dry pipe

  • سیستممتناوب Alternate:

    دراین سیستم می توان در هوای مساعد (تابستان،بهار،پاییز) به عنوان سیستم تر ودر زمستان به عنوان سیستم خشک استفاده نمود.

    سیستم پیشفعال Pre action:

    این سیستم مانند dry pipe عمل نموده وقسمت بعد از کنترل والو بدون آب (خشک) است ولی فشار هوای معمولی (جو) درآن می باشد.

درهنگام وجود حریق ابتدا بایستی heat detector عمل نماید تاکنترل والو راباز نماید ، سپس sprinkler  مربوطه عمل نماید تا آب فقط از آن اسپرینکلر جاری شود.

در هنگام عمل نمودن  heat detectorیاmcp  آب در قسمت دوم سیستم جاری می شود ولی عملکرد هر sprinkler  باعث جاری شدن آب از آن می شود.

این سیستم درجاهایی استفاده می شود که ریزش آب بدون دلیل (عدم وجود حریق) باعث خسارت زیادی می شود مانند منازل مسکونی و بایگانی دفاتر (باوجود کاغذ و…. )

دراین سیستم شکستن Sprinkler یا لوله ها باعث جاری شدن آب نمی شود .این مورد ممکن است در اثر حرکت جرثقیل ، چنگک وصورت پذیرد.

احتمال یخ زدگی هم وجود ندارد، ولی بازرسی های دائمی بایستی انجام پذیرد . برطبق آخرین نسخه استاندارد NFPA 72،سیستم های پیش فعال به سه شکل می باشند:

Non InterLock pre action

در این سیستم بعد از کنترل والو یا دیلوج والو، فشار پائین هوا بافشار حداقل ۷PSI ( فشار پایین ) وجود دارد.

درصورتیکه یکی از آب افشان هاعمل نماید،افت فشار سیستم توسط فشار سنج،باعث فعال شدن والو شده وآب در سیستم وارد شده و از آب افشان عملکرده جاری می شود.

دراین سیستم درصورتیکه دتکتور یا پانل اعلام حریق نیز عمل نماید،  والو کنترل فرمان باز شدن گرفته وآب درسیستم جاری می شود

اماتا زمانیکه هیچ آب افشانی باز نشود آب افشانی انجام نمی پذیرد.

Single Inter Lock Preaction

کنترل والو این سیستم فقط با فرمان سیستم اعلام حریق فعال شده وبازمی گردد .داخل سیستم لوله ها هوا با فشار جو وجود دارد (همانند سیستم قدیم ).

Duble Inter Lock Preaction

این سیستم ترکیب دو نوع قبلی می باشد.هوا با فشار حداقل ۷PSI داخل لوله ها و سیستم اعلام حریقمی باشد و عملکرد فقط یک عامل باعث جاری شدن آب داخل سیستم نمی شود.

اینسیستم جهت جاهائی استفاده می شودکه عملکرد نابجای آب پاشی باعث خسارت فراوان می گردد.

  • محاسنسیستم پیشفعال  (Pre action )

سرعتنسبتامناسب،عدمعملکردبیجاوایجادخسارت ،عدماتلافوقت نسبتبهسیستمهایدیگر (تلفنزدن بهآتشنشانیو… ) ازمزایایاینسیستم میباشد. مقادیرآباستفادهشدهدراینموردنسبتبهآتشنشانیخیلیکمتراستوخسارتکمتریازبابتوجودآب بهبارمیآورد .پاششاینسیستمبین ۸-۴ گالن آب دردقیقهمیباشد،و لیسیستمآبپاشآتشنشانی۱۰۰تا۲۵۰گالنمیباشد. بهعلتپاششعمودیاینسیستم زماناطفاءحریقنیزکمترمیباشد.

آبافشان (Sprinkler )

ازسهقسمتتشکیلشدهاست:

۱– سیستمعملکننده ((link)activation mechanism

۲-در یک جهت نظیم (orifice )

۳-منحرفکننده (deflector )

سیستمعمل کننده :

این قسمت درسیستم delougeوجودندارد و شامل یک درپوش است که ازخروج آب جلوگیری می نماید و یک قسمت به عنوانglass bulb و یاfuse linkکه در پوش رابه شدت فشارداده تا آب بندی شده و ریزش آب یانشتی نداشته باشد.

در قسمت عمل کننده اسپرینکلر (activate) درنوع fuselinkخودماده ( مانندپلاستیک یا ژله) درداخل orificeوجود دارد که حالت جامد پیداکرده ومانع خروج آب می شود ،درهنگامی که حرارت به آب افشان وارد میشود، به حدمشخص و از پیش تعیین شده که رسید ،ماده جامد ذوب شده وفشار آب پشت آب افشان باعث خارج شدن آن وپاشش آب می گردد.

Glass bulb یک کپسول شیشه ای است که در داخل آن مقداری مایع وجود دارد و قسمت یاز آن هوا یا گاز می باشد .درهنگام گرم شدن حجم مایع زیاد شده وبه حدمعین که رسید مثلا ۵۷درجه سانتی گراد، شیشه ترکیده ،درپوش آزادشده و عمل پاشش انجام می پذیرد.

دریچهتنظیم

قسمت فلزی می باشدکه دارای سوراخ باقطرمشخص و ازپیش طراحی شده است ومقادیر آب خروجی (discharge) رادرفشار معین،مشخص می کند.

منحرف کننده

نوعی پره یاصفحه است که بهآ ب تحت فشار که به آن برخوردمی کند حالت می دهد و باعث پخش شدن یکنواخت و پودری شکل می شود.

شاخص سرعت عملکرد آب افشان

آب افشان استاندارد

دراین نوع سرعت عملکرد اسپرینکلر((activation حداقل حدود ۱۴۵ft -s]½ ( ۸۰) m-sec می باشد.

آبافشانسریع

دراین مدل سرعت عملکرد اسپرینکلر حداکثر(ft-s)½ (۵۰)mse90یاکمتر می باشد نوع سریع جهت محله ایی که حساسیت بالا و یا تغییرات دمای کمتر دارند استفاده می شود. عموماخصوصیات مهم اسپرینکلر بیشتر  بستگی به سایز اوری فیس و نوع دفلکتور دارد.

در بحث اطفای اتوماتیک هر سیستم، به آب پاش مخصوص خود نیازدارد. مثلادر سیستم تر به اسپرینکلر wet pipe، یادرسیستم خشک،آبپاشdry pipe نصب می گردد.

انواعآبافشان(ازنظرنوعپاششآب)

درسال  ۱۹۵۵– ۱۹۸۱ انتخاب  اسپرینکلربسیارراحت تر بود دراین زمان فقط دونوع  S  وجود داشته است:

متعارف conventional:

که به نوع قدیمی شهرت داشت.

مه آب Spray :

نوع Spray برای همه موارد بجز مخازن اسکله ها، باراندازها واستفاده می شد.

اکنون انواع اسپرینکلر به شرح زیرمی باشند :

متعارف conventional:

دراین نوع  اسپرینکلر  ۵۰%از پاشش آب به طرف بالا (سقف) و۵۰% به طرف پایین (آف) می باشد. دربعضی موارد این مقدار۴۰% و۶۰% هم می باشد .

مخصوص منازلمسکونی residential:

دراین سیستم آب به دو اندازه ریز (بخارمه آب) درشت پاشش می شود آب بخارشکل (مه آب) جهت جذب سریع حرارت به علت حجم زیاد، سرعت حرکت حریق را کم می نماید و منطقه حریق راسرد می کند .پاشش آب با اندازه درشت درحاشیه به صورت دایره شکل جهت خیس نمودن منطقه و جلوگیری ازگسترش حریق کاربرد دارد.

این نوع اسپرینکلر بسیار مناسب جهت منازل مسکونی می باشد.

مه آب spray:

این تیپ تمام آب خروجی را به یک شکل پاشش می نماید. این نوع یاشش کاملا پودری، یا قطر هم توسط و یا قطره درشت (سیلآبی) می باشد.

دیدگاه‌ها ۰

*
*

5 × چهار =